Cv-ketel bijvullen: zo doe je het zelf in tien minuten

De radiatoren blijven lauw, de douche wordt niet echt heet, en op de cv-ketel staat een getal dat lager is dan je gewend bent. Geen ramp. In bijna alle gevallen betekent dit gewoon dat de waterdruk te laag staat, en dat los je zelf op in een minuut of tien. Je hebt er geen monteur voor nodig en ook geen speciaal gereedschap. Cv-ketel bijvullen klinkt technischer dan het is.

De juiste waterdruk van een cv-ketel ligt tussen de 1,5 en 2 bar als de installatie koud is. Zakt de druk onder de 1,2 bar, dan werkt je ketel niet goed en blijft je huis koud. Dan is het tijd om bij te vullen met koud water via de vulslang, tot de meter weer rond de 1,5 tot 2 bar staat. Hieronder check je eerst snel of jouw druk goed staat. Heb je vloerverwarming in plaats van of naast je radiatoren? Dan gelden dezelfde drukwaarden; meer daarover lees je in onze gids over vloerverwarming.

Staat jouw meter inderdaad te laag? Dan loop je hieronder rustig het stappenplan door. En zit je juist te hoog, geen zorgen, ook daar lees je verderop wat je doet.

Hoe weet je of de druk te laag is?

Je leest de waterdruk af op de ketel zelf, op een digitaal display of op een ronde wijzermeter, de manometer, die vaak onderop of vlak naast de ketel zit. Staat de wijzer in het groene vlak of toont het display een getal tussen 1,5 en 2, dan zit je goed. De eerste signalen van een te lage druk merk je trouwens vaak eerder aan je comfort dan aan de meter: radiatoren die maar half warm worden, of een cv die hoorbaar harder zijn best moet doen.

Bij ons gebeurde dat een paar winters terug op de koudste ochtend van het jaar, zoals dat altijd gaat. Joost stond al met een schroevendraaier bij de ketel voordat ik mijn koffie op had, ervan overtuigd dat er iets ernstigs aan de hand was. Dat viel reuze mee. Een dalende druk is meestal doodnormaal, want bij het ontluchten van radiatoren en door verdamping verdwijnt er langzaam een beetje water uit het systeem. Een keer per jaar bijvullen is heel gewoon.

Wat je nodig hebt

Veel is het niet. Je hebt een vulslang nodig, die meestal werd meegeleverd toen de ketel werd geplaatst en anders bij elke bouwmarkt te koop is. Verder een emmer of teil en een oude handdoek of dweil voor een eventueel klein lekje water. Soms zit er een beschermdop op de vulkraan die je met de hand of met een tang lostdraait. Dat is alles.

Belangrijk vooraf: vul altijd bij met koud water en met een afgekoelde ketel. Koud water in een nog hete ketel laten lopen geeft een plotseling temperatuurverschil, en dat kan de warmtewisselaar beschadigen. Even geduld dus, dat scheelt je een dure reparatie.

Stap voor stap bijvullen

Stap 1. Zet de thermostaat op de laagste stand zodat de ketel uitschakelt, en wacht een minuut of vijftien tot het systeem is afgekoeld. Bij sommige digitale ketels activeer je in plaats daarvan een ingebouwd vulprogramma. Check daarvoor de handleiding van je merk.

Stap 2. Sluit de vulslang aan op de koudwaterkraan, houd het andere uiteinde in de emmer en laat de slang helemaal vollopen tot er water uit komt. Zo pers je de lucht eruit. Draai dan de waterkraan weer dicht. Dit voorkomt dat je lucht in je verwarming pompt.

Stap 3. Koppel het volle slanguiteinde aan de vulkraan van de ketel, die zich meestal vlak bij de ketel of het expansievat bevindt. Open nu eerst de waterkraan en draai daarna voorzichtig de vulkraan open. Je hoort het water stromen en ziet de druk op de meter oplopen.

Stap 4. Houd de meter goed in de gaten. Zit je rond de 1,8 bar, sluit dan eerst de vulkraan en daarna pas de waterkraan. Koppel de slang los, laat het restje water in de emmer lopen en draai de beschermdop terug.

Stap 5. Ontlucht daarna je radiatoren, want bij het bijvullen komt er bijna altijd wat lucht mee, en dat geeft tikkende geluiden en koude plekken. Hoe je dat precies aanpakt, lees je in ons stappenplan voor radiator ontluchten. Controleer na het ontluchten nog een keer de druk, want die zakt vaak een beetje. Vul zo nodig nog een scheutje bij tot je weer tussen de 1,5 en 2 bar zit. Daarna zet je de ketel weer aan.

Laat de vulslang nooit aangekoppeld zitten na afloop, ook al is dat verleidelijk als je er lastig bij kunt. Vergeet je een keer de vulkraan te sluiten, dan kan de slang door het hete water losschieten of knappen, met de hele inhoud van je installatie over de vloer tot gevolg.

Eerst bijvullen of eerst ontluchten?

Een vraag die ons zelf ook lang verwarde. Het korte antwoord: eigenlijk allebei, in de goede volgorde. Je vult bij tot de juiste druk, ontlucht vervolgens de radiatoren, en omdat de druk daarna meestal weer iets zakt, vul je tot slot nog een klein beetje na. Zie het ontluchten en bijvullen als een setje dat bij elkaar hoort, niet als twee losse klussen.

Dat ontluchten is bovendien geen overbodige luxe. Lucht in je leidingen zorgt niet alleen voor herrie, maar ook voor koude plekken en een hoger gasverbruik, omdat de ketel harder moet werken. Milieu Centraal wijst erop dat efficiënt verwarmen je flink kan schelen op de energierekening, en een goed ontlucht, op druk staand systeem hoort daar gewoon bij.

En als de druk juist te hoog staat?

Ook dat komt voor, vaak nadat iemand iets te enthousiast heeft bijgevuld. Als je ketel warm is, loopt de druk sowieso tijdelijk wat op, soms tot rond de 2,5 bar, en dat is meestal niets om je zorgen over te maken. Meet dus bij voorkeur als de installatie koud is. Staat de druk dan nog steeds boven de 2,5 bar, dan is dat te hoog en belast het je leidingen en pomp.

Je verlaagt de druk eenvoudig door een beetje water af te laten via het ontluchtingsventiel van een radiator. Houd er een bakje onder, draai het ventiel voorzichtig open tot er wat water uitloopt, en sluit het zodra de meter weer richting de 1,8 bar zakt. Een paar tellen is vaak al genoeg.

Wanneer is bijvullen niet genoeg?

Hier zit het enige echte aandachtspunt. Moet je een of twee keer per jaar bijvullen, dan is dat volkomen normaal. Maar merk je dat de druk telkens binnen een paar weken weer wegzakt en je elke maand aan de slang hangt, dan klopt er iets niet. Meestal wijst dat op een lekkage ergens in de installatie of op een defect expansievat, het onderdeel dat de druk stabiel hoort te houden.

In dat geval houdt zelf doen op en bel je een installateur, want blijven bijvullen is dan dweilen met de kraan open. Voor de gewone jaarlijkse bijvulbeurt geldt: een klein klusje dat iedereen kan, met je handleiding erbij voor de details van jouw specifieke ketel. Sinds die ene koude ochtend pakt Joost het er nog altijd net iets te fanatiek bij, maar de schroevendraaier mag inmiddels in de la blijven.

Veelgestelde vragen

Hoeveel bar moet er in een cv-ketel staan?

De ideale waterdruk ligt tussen de 1,5 en 2 bar bij een koude installatie. Zakt de druk onder de 1,2 bar, dan moet je bijvullen. Als de ketel warm is, mag de druk tijdelijk oplopen tot rond de 2,5 bar, dat is meestal normaal.

Hoe vaak moet ik mijn cv-ketel bijvullen?

Gemiddeld een tot twee keer per jaar. Een cv-installatie is een gesloten systeem, dus er verdwijnt normaal gesproken weinig water. Moet je vaker dan elke zes maanden bijvullen, dan is er waarschijnlijk een lekkage of een defect expansievat en kun je beter een installateur laten kijken.

Moet ik koud of warm water gebruiken om bij te vullen?

Altijd koud water, en met een afgekoelde ketel. Koud water in een hete ketel veroorzaakt een plotseling temperatuurverschil dat de warmtewisselaar kan beschadigen. Zet daarom eerst de thermostaat laag en wacht zo'n vijftien minuten voordat je begint.

Moet ik eerst ontluchten of eerst bijvullen?

Doe beide, in deze volgorde: vul bij tot de juiste druk, ontlucht daarna de radiatoren, en vul tot slot nog een klein beetje na omdat de druk na het ontluchten vaak iets zakt. Zo zit er geen lucht meer in het systeem en staat de druk meteen goed.

Fenne Wijngaard schrijft op Klushuis over alles wat een huis vraagt, van grote verbouwingen tot dit soort kleine klusjes waar je in de winter ineens niet omheen kunt. Wie wij zijn en waarom we dit doen, lees je hier.