De slaapkamer onder ons schuine dak verandert elke zomer in een oven. Joost en ik liggen dan boven de dekens naar het plafond te staren, en elk jaar valt hetzelfde woord: airco. Alleen mag er aan onze gevel niet zomaar een buitenunit hangen, en eerlijk gezegd vinden we zo’n grijze kast ook niet mooi aan een huis uit 1931. Dus belandden we bij de vraag die veel mensen stellen: bestaat er een airco zonder buitenunit, en werkt zo’n ding eigenlijk wel?
Het korte antwoord: ja, een airco zonder buitenunit bestaat en koelt echt. Je hebt twee smaken, een vaste monoblock en een mobiele airco met slang. Een vaste monoblock kost zo’n 1.100 tot 3.000 euro en koelt prima, maar is wel luider en minder zuinig dan een split-airco met buitenunit. Een mobiele airco is goedkoper, vanaf zo’n 200 euro, maar de zwakste koeler van het stel. Hieronder vergelijk je de opties.
Die drie types verschillen flink, en de keuze hangt vooral af van je woning en hoe vaak je koelt. Hieronder zie je ze naast elkaar, zodat je meteen ziet wat je inlevert en wat je wint.
| Type | Prijs | Geluid binnen | Beste voor |
|---|---|---|---|
| Vaste monoblock | € 1.100 - € 3.000 | 40 - 55 dB | Huur, appartement of monument zonder buitenunit |
| Mobiele airco | € 200 - € 1.000 | Hoog, boven 50 dB | Incidenteel, tijdelijk gebruik |
| Split-airco (met unit) | vanaf € 1.500 incl. montage | Laag, 18 - 25 dB | Als een buitenunit wel mag, grotere ruimtes |
Hoe werkt een airco zonder buitenunit?
Een vaste monoblock airco heeft alle techniek in een toestel binnen: de compressor, de verdamper en de condensor zitten samen in de unit die je aan de binnenkant van een buitenmuur hangt. Het apparaat zuigt warme kamerlucht aan, koelt die met een koudemiddel en blaast de gekoelde lucht terug. De restwarmte gaat via twee kleine gevelroosters van zo'n vijf centimeter naar buiten. Geen kast aan de gevel dus, alleen twee discrete roostertjes.
Een mobiele airco werkt met hetzelfde principe, maar voert de warme lucht af via een dikke slang die uit een open raam hangt. En daar zit meteen de zwakke plek. Dat raam staat op een kier, dus terwijl je koelt, komt er ook steeds warme buitenlucht naar binnen. Verwar zo'n airco trouwens niet met een luchtkoeler of aircooler: dat is geen airco maar een ventilator met een nat matje, die de lucht vooral vochtiger maakt en de temperatuur nauwelijks verlaagt.
Werkt het echt, of is het een wassen neus?
Hier wil ik eerlijk zijn, want dit is precies waar de webshops vaag blijven. Een vaste monoblock koelt onmiskenbaar: het is een volwaardige compressor-airco, geen trucje. Voor een slaapkamer, thuiskantoor of een gemiddelde woonkamer tot zo'n 35 vierkante meter levert hij ruim voldoende koelkracht. De koelcapaciteit ligt meestal rond de 2,5 tot 3,5 kilowatt, en dat merk je.
De mobiele variant is een ander verhaal. Milieu Centraal wijst erop dat een mobiele airco juist op hete dagen vaak slecht koelt en flink wat stroom verbruikt. Dat klopt met wat wij van vrienden hoorden: leuk voor een verkoelend briesje, maar op een tropische dag met de slang uit het raam blijft het tegenvallen. Wil je echt verkoeling die je voelt, dan is een vaste monoblock de eerlijkere keuze.
Wat zijn de nadelen?
Geen enkele oplossing is perfect, en juist die nadelen vertelt niemand je er spontaan bij. Het eerste is geluid. Omdat alle techniek binnen hangt, hoor je de compressor en de ventilator gewoon in de kamer, ergens tussen de 40 en 55 decibel. Een split-airco is veel stiller binnen, zo'n 18 tot 25 decibel, omdat het lawaai daar buiten zit. Voor een slaapkamer is dat een serieus aandachtspunt, dus let op de opgegeven decibels en op een nachtstand.
Het tweede nadeel is het energieverbruik. Omdat alles in een unit zit, is het rendement lager dan bij een split, en dat zie je terug op je rekening. Reken bij intensief gebruik op enkele tientjes tot een paar honderd euro stroomkosten over een zomer. En het derde: de koelkracht is begrensd. Een grote open woonkamer met keuken of een ruimte met hoge plafonds krijg je met een monoblock niet fatsoenlijk koel. Daarvoor is een split met buitenunit geschikter.
Monoblock versus split, het eerlijke verschil
Nu we het toch over de nadelen hebben, het helpt om een monoblock eerlijk naast een split-airco te leggen. Het grootste verschil zit in het rendement. Een split heeft zijn compressor buiten en haalt een SEER-waarde van 8 of hoger, waarmee hij veel meer koeling levert dan de stroom die erin gaat. Een monoblock blijft vaak steken rond een SEER van 2 tot 3, omdat alle warmte via twee kleine gevelroosters naar buiten moet. Voor dezelfde koeling verbruikt een split daardoor tot ongeveer drie keer minder stroom.
Ook de levensduur verschilt. Een split gaat doorgaans tien tot vijftien jaar mee, een compacte monoblock vaak korter. En toch is de split niet automatisch de winnaar. Zodra een buitenunit niet mag of niet past, valt die hele efficiëntie weg, want een airco die je niet mag ophangen koelt niets. Dan is een monoblock geen compromis maar gewoon de enige nette optie. Koel je maar een paar weken per jaar, dan weegt het verschil in verbruik trouwens lang niet altijd op tegen het gedoe en de meerkosten van een split met buitenunit.
Geluid in de nacht, kun je ermee slapen?
Dit is voor ons het belangrijkste punt, want de reden dat wij een airco wilden was juist die snikhete slaapkamer. En daar wringt het bij een monoblock. Omdat de compressor binnen staat, hoor je hem, ergens tussen de 40 en 60 decibel afhankelijk van model en stand. Ter vergelijking: een split-airco zit binnen op zo'n 19 tot 25 decibel, nauwelijks meer dan gefluister. Overdag in de woonkamer stoort die 50 decibel je amper. Maar 's nachts, met je hoofd op het kussen, is het een heel ander verhaal.
Wil je een monoblock in de slaapkamer, let dan op twee dingen. Kijk naar de opgegeven decibels op de laagste stand, niet op de maximale koelstand, en check of er een nachtstand of stille modus is die de ventilator terugschroeft. Sommige modellen worden dan echt fluisterstil, andere houden een constante bromtoon die je net wakker houdt. Wij raden iedereen aan om, als het even kan, een toestel eerst in de winkel of bij iemand thuis te horen draaien. Een cijfer op een doos zegt minder dan je eigen oren om elf uur 's avonds.
Wat kost koelen aan stroom?
Omdat het rendement lager ligt, zie je een monoblock terug op je energierekening. Het eerlijke antwoord: het valt mee als je verstandig koelt, en tegen als je hem dag en nacht laat loeien. De ANWB rekent voor dat een airco gemiddeld rond de 1 kilowattuur per uur verbruikt op een normale koelstand. Een compact slaapkamermodel van 2,5 kilowatt zit daaronder, rond de 0,6 kilowattuur per uur.
Reken je dat om, dan kost een draaiuur bij een stroomprijs van ongeveer 28 cent per kilowattuur grofweg 18 cent voor zo'n slaapkamermodel, en rond de 35 cent voor een groter woonkamertoestel. Op een echt hete dag met de airco veel uren aan loopt dat op tot een euro of enkele euro's per dag. Over een hele zomer, bij normaal gebruik op de warmste dagen, praat je al gauw over enkele tientjes tot ruim honderd euro. Bij een monoblock ligt het werkelijke verbruik vaak nog een fractie hoger dan het energielabel belooft, doordat de warmte direct via de gevel naar buiten gaat en er wat koelte mee verloren raakt.
Wanneer is een monoblock juist wel slim?
Ondanks die nadelen is er een groep waarvoor de airco zonder buitenunit precies de goede keuze is. Woon je in een huurwoning waar de verhuurder geen gevelaanpassing toestaat? In een appartement met een VvE die moeilijk doet over de gevel? Of in een monument of beschermd stadsgezicht waar je sowieso niets aan de buitenkant mag veranderen? Dan is een vaste monoblock vaak de enige nette, permanente manier om toch te koelen.
Een fijne bijkomstigheid: veel monoblocks kunnen ook verwarmen, als warmtepomp, zodat je je werkkamer in de winter kunt bijverwarmen zonder de cv-ketel de hele dag te laten loeien. En de installatie is eenvoudig. Omdat er geen koudemiddelkoppeling naar buiten loopt, heb je geen gecertificeerde installateur nodig en kun je het in veel gevallen zelf doen, mits je netjes twee gevelroosters durft te boren. Bij ons huis uit 1931 scheelde dat overigens niets, want in een muur van bijna een eeuw oud is geen enkel boorgat zomaar recht.
Heb je een vergunning nodig?
Goed nieuws voor de meeste mensen: voor een airco zonder buitenunit heb je meestal geen omgevingsvergunning nodig. De vergunningsplicht draait vooral om die zichtbare grijze kast aan de gevel. Een omgevingsvergunning is doorgaans pas nodig als je een buitenunit aan de voorgevel hangt of als je huis een monument of beschermd stadsgezicht is. Een monoblock heeft geen buitenunit, alleen twee kleine gevelroosters, en die vallen in veel gemeenten onder vergunningsvrij bouwen.
Twee grote uitzonderingen. Woon je in een monument of een beschermd stadsgezicht, dan gelden strengere regels en is voor zo goed als elke ingreep aan de gevel, ook die roostertjes, alsnog een vergunning nodig. En zit je in een huurwoning of een appartement met een VvE, dan heb je los van de gemeente altijd toestemming nodig van je verhuurder of vereniging, want de gevel is gedeeld eigendom. Ook voor een raamdoorvoer van een mobiele airco geldt dat: bouwkundig hoef je er zelden een vergunning voor aan te vragen, maar in een huurhuis vraag je het netjes even na.
Ons advies: doe voordat je iets boort de vergunningcheck via het Omgevingsloket en bel bij twijfel je gemeente. Vijf minuten uitzoeken is prettiger dan een gat in een muur uit 1931 dat er niet had mogen komen.
Eerst de warmte buitenhouden
Voordat je geld uitgeeft aan welke airco dan ook, is er een goedkopere stap die echt helpt. Milieu Centraal benadrukt dat de beste verkoeling begint met de warmte buitenhouden: buitenzonwering, goede isolatie en slim luchten in de koele ochtend en avond. Warmte die niet binnenkomt, hoef je ook niet weg te koelen.
Wij merkten dat zelf toen we ons dak en onze muren aanpakten. Sinds die isolatie blijft het boven veel langer dragelijk, en de behoefte aan een airco werd ineens een stuk kleiner. Speel je met datzelfde idee, dan is onze ervaring met wat een airco plaatsen kost een logische volgende stap, want isolatie en koeling werken het beste samen. Een airco op een slecht geïsoleerd huis is dweilen met de kraan open.
Veelgestelde vragen
Werkt een airco zonder buitenunit echt?
Ja. Een vaste monoblock airco is een volwaardige compressor-airco en koelt een ruimte tot zo'n 35 vierkante meter prima. Een mobiele airco met slang koelt minder goed, vooral op hete dagen, omdat er via het open raam steeds warme lucht terugkomt. Een luchtkoeler is geen airco en koelt nauwelijks.
Wat kost een airco zonder buitenunit?
Een vaste monoblock airco kost in 2026 ongeveer 1.100 tot 3.000 euro, afhankelijk van vermogen en functies. Een mobiele airco is goedkoper, vanaf zo'n 200 euro tot rond de 1.000 euro. Houd er rekening mee dat het stroomverbruik bij beide hoger ligt dan bij een split-airco.
Is een airco zonder buitenunit zuinig?
Minder zuinig dan een split-airco. Omdat alle techniek in een unit zit, is het rendement lager en het verbruik hoger. Een vaste monoblock haalt vaak energielabel A tot A+, terwijl een split tot A+++ gaat. Goede isolatie en zonwering verlagen je koelbehoefte en daarmee je verbruik.
Mag ik in een huurwoning een airco zonder buitenunit plaatsen?
Een vaste monoblock vraagt twee gevelroosters, dus daarvoor heb je toestemming van de verhuurder nodig. Een mobiele airco kan zonder ingreep, al moet het raam dan open voor de slang. Vraag bij een huurwoning of VvE altijd vooraf toestemming voordat je iets aan de gevel verandert.
Heb ik een vergunning nodig voor een airco zonder buitenunit?
Meestal niet. Omdat er geen buitenunit aan de gevel komt, is een monoblock met twee kleine gevelroosters in veel gemeenten vergunningsvrij. Uitzondering zijn monumenten en beschermde stadsgezichten, waar wel een vergunning nodig is. In een huurwoning of VvE vraag je daarbij altijd toestemming. Doe bij twijfel de vergunningcheck via het Omgevingsloket.
Geschreven door Fenne Wijngaard. Samen met Joost knap ik sinds 2018 ons huis uit 1931 op, inclusief een slaapkamer onder het dak die ons elke zomer opnieuw aan het rekenen zet. Meer over ons lees je op de over ons pagina.
