Dat kleine ronde wijzertje op je cv-ketel, de manometer, negeert bijna iedereen tot de radiatoren koud blijven. Een te lage waterdruk cv-ketel merk je namelijk vaak eerder aan lauwe radiatoren dan aan de meter zelf. Staat de wijzer te laag, dan warmt je huis slecht op en slaat de ketel op een gegeven moment af. Staat hij te hoog, dan perst er ergens water weg. Het geruststellende: allebei los je meestal zelf op, zonder monteur en zonder speciaal gereedschap.
De juiste stand ligt bij een koude installatie tussen de 1,5 en 2 bar. Zakt de druk richting 1,2 bar of lager, dan is het tijd om bij te vullen, en veel ketels slaan rond 1 bar helemaal af uit zelfbescherming. Boven de 2,5 bar bij een koude ketel is het juist te veel. Schuif hieronder je eigen bar-waarde erin en zie meteen waar je aan toe bent.
Die stand is je vertrekpunt, niet je eindoordeel. Wat de meter precies betekent en hoe je hem weer goed zet, lees je hieronder per situatie. Voor de duidelijkheid staan de vier zones ook gewoon in een tabel.
| Waterdruk (koud) | Betekenis | Wat doe je |
|---|---|---|
| Onder 1,2 bar | Te laag | Bijvullen tot 1,5 a 2 bar |
| 1,5 tot 2,0 bar | Goede werkdruk | Niets doen, dit is precies goed |
| 2,0 tot 2,5 bar | Aan de hoge kant | Meestal normaal bij een warme ketel, koud meten |
| Boven 2,5 bar | Te hoog | Beetje water aflaten via een radiator |
Zo lees je de waterdruk van je cv-ketel af
De druk staat op de ketel zelf, op een digitaal display of op een ronde wijzermeter die vaak onderop of vlak naast de ketel zit. Bij een wijzermeter is er meestal een groen vlak: staat de wijzer daarin, tussen de 1,5 en 2, dan zit je goed. Een digitaal display toont gewoon een getal. Bij een Intergas-ketel lees je de druk af op het servicedisplay als het toestel uit staat, bij een Nefit of Bosch zie je de waarde direct. Nefit Bosch houdt dezelfde vuistregel aan van 1,5 tot 2 bar bij een koude installatie, en zo doen Vaillant, Remeha en Intergas dat ook.
Meet altijd bij een afgekoelde ketel. Warm water zet uit, dus zodra je installatie op temperatuur is, loopt de druk vanzelf een halve bar of meer op. Wie op een warme avond schrikt van 2,4 bar en de volgende koude ochtend rustig 1,7 bar afleest, ziet precies dat effect. Joost tikte de eerste keer trouwens net zo lang tegen het glas van de manometer alsof het een barometer was die hij naar mooi weer kon kloppen. De wijzer trok zich er niets van aan.
Wat een te lage druk betekent, en waar het vandaan komt
Zakt de druk onder de 1,2 bar, dan merk je dat vaak eerder aan je comfort dan aan de meter. Radiatoren die maar half warm worden, een douche die niet echt heet wil, een ketel die hoorbaar harder werkt. Gaat de druk richting 1 bar, dan schakelen veel ketels zichzelf uit met een storingscode, puur uit veiligheid. Dat is geen defect, dat is de ketel die zegt: eerst bijvullen.
Waar gaat dat water dan heen, in een gesloten systeem? Langzaam en onschuldig. Bij het ontluchten van je radiatoren ontsnapt er wat, en door de jaren verdampt er een beetje via minuscule verbindingen. Een cv-installatie een of twee keer per jaar bijvullen is dus doodnormaal. Milieu Centraal adviseert om de waterdruk een paar keer per jaar te controleren en bij te vullen als hij te laag staat. Meer aandacht heeft het systeem meestal niet nodig.
Zo verhoog je de druk: bijvullen in het kort
Bijvullen is het antwoord op een te lage druk, en het duurt een minuut of tien. De korte versie: zet de ketel uit en laat hem een kwartier afkoelen, sluit de vulslang aan, ontlucht de slang, en draai dan voorzichtig de vulkraan open tot de meter rond de 1,8 bar staat. Vul altijd met koud water en met een koude ketel, want koud water in een hete warmtewisselaar kan die door de schrik doen scheuren. Het volledige stappenplan met alle details en de valkuilen staat in ons stuk over je cv-ketel zelf bijvullen.
Twee merkdingen om te weten. Bij een Intergas-ketel moet je het toestel na het bijvullen soms even uit en weer aan zetten, zodat hij de nieuwe druk overneemt. En Vaillant wijst er in zijn eigen stappenplan op dat je na het bijvullen de radiatoren ontlucht en dan nog een klein scheutje nabijvult, omdat de druk na het ontluchten weer iets terugzakt. Pak het bijvullen en ontluchten dus als een setje aan.
En als de druk juist te hoog staat?
Ook dat gebeurt, meestal nadat iemand net iets te enthousiast heeft bijgevuld. Onthoud eerst: een warme ketel mag tijdelijk oplopen tot rond de 2,5 bar, dat is geen alarm. Meet daarom koud. Blijft de druk dan boven de 2,5 bar hangen, dan is het echt te hoog en belast het je pomp en leidingen. Loopt hij op richting 3 bar, dan grijpt het overstortventiel in: dat is een veiligheidsklep die rond de 3 bar opengaat en water afvoert. Zie je een plasje onder de ketel of water in de afvoer, dan is dat vaak het overstort dat zijn werk doet.
Zo verlaag je de druk
Een te hoge druk laat je er simpel weer uit via een radiator. Houd een bakje en een oude doek onder het ontluchtingsventiel, draai het met een ontluchtingssleuteltje voorzichtig open, en laat een klein beetje water weglopen. Sluit het ventiel zodra de meter richting de 1,8 bar zakt. Vaak zijn een paar tellen al genoeg, dus doe het met kleine beetjes en check tussendoor de meter. Overdrijf je het, dan sta je zo weer aan de andere kant bij te vullen.
Blijft je druk telkens boven de 2,5 bar terugkomen, ook na afkoelen en aflaten, dan zit het probleem meestal in het expansievat. Dat vat vangt de uitzetting van warm water op, en als het zijn voorspanning kwijt is, schiet de druk elke keer omhoog. Dat is een klus voor de installateur, geen ontluchtingssleuteltje.
Wanneer bijvullen niet meer genoeg is
Hier ligt de enige echte grens van zelf doen. Vul je een of twee keer per jaar bij, prima, dat hoort erbij. Maar zakt de druk elke paar weken weer weg en hang je zowat maandelijks aan de vulslang, dan lek je ergens water of is het expansievat op. Blijven bijvullen is dan dweilen met de kraan open, en je pompt telkens vers, zuurstofrijk water je systeem in, wat roest in de hand werkt.
Op dat punt bel je een installateur. Niet omdat de klus te moeilijk is, maar omdat je een oorzaak zoekt die je met een slang niet oplost. Voor de gewone jaarlijkse controle geldt: even naar dat wijzertje kijken, koud meten, en ingrijpen als het buiten de 1,5 tot 2 bar valt. Sinds Joost weet dat tikken niet helpt, loopt hij er nu elke herfst gewoon even langs met een kop koffie in de hand. Dat werkt beter dan de barometermethode.
Zakt de druk telkens na het ontluchten van je radiatoren, dan hoort dat er soms gewoon bij. Hoe je dat in de juiste volgorde doet, staat in ons stuk over radiator ontluchten.
Veelgestelde vragen
Hoeveel bar waterdruk moet een cv-ketel hebben?
Bij een koude installatie hoort de waterdruk tussen de 1,5 en 2 bar te staan. Dat is de vuistregel van alle grote merken, van Nefit tot Vaillant. Zakt de druk onder de 1,2 bar, dan is het tijd om bij te vullen. Bij een warme ketel mag de druk tijdelijk oplopen tot rond de 2,5 bar.
Wat gebeurt er als de waterdruk te laag is?
Dan warmt je huis slecht op: radiatoren blijven lauw en de ketel werkt hoorbaar harder. Gaat de druk richting 1 bar, dan schakelen veel ketels zichzelf uit met een storingscode, uit veiligheid. Bijvullen tot 1,5 a 2 bar lost het meestal in tien minuten op.
Waarom loopt de waterdruk op als de ketel warm is?
Warm water zet uit, en die uitzetting duwt de druk omhoog. Daarom kan een warme ketel prima 2,4 bar aanwijzen terwijl hij koud 1,7 bar staat. Meet je waterdruk dus altijd bij een afgekoelde installatie, anders schrik je onnodig van een normaal getal.
Hoe verlaag ik een te hoge waterdruk?
Laat een beetje water af via het ontluchtingsventiel van een radiator. Houd er een bakje onder, draai het ventiel met een sleuteltje voorzichtig open en sluit het zodra de meter richting 1,8 bar zakt. Komt de te hoge druk telkens terug, dan is meestal het expansievat aan vervanging toe.
Fenne Wijngaard schrijft op Klushuis over alles wat een huis vraagt, van grote verbouwingen tot dit soort kleine winterklusjes waar je ineens niet omheen kunt. Wie wij zijn en waarom we dit doen, lees je hier.
