Plaktegels keuken-projecten mislukken vaker door onzichtbaar vet dan door de tegels zelf. Dat is het verrassende: je plakt een hele achterwand in een middag, zonder lijm, zonder voegen, en toch laten de eerste tegels bij sommige mensen binnen een paar weken los. Niet omdat de plaktegels slecht zijn, maar omdat de wand van een keuken bijna altijd een dun, onzichtbaar laagje kookvet draagt. En op vet hecht niets. Wie dat weet, heeft de klus half gewonnen.
Het korte antwoord. Plaktegels zijn dunne, zelfklevende tegels die je zo over een bestaande achterwand of oude tegels plakt, mits die vlak, schoon en vetvrij is. Ze zijn er in verschillende soorten, van PVC tot 3D-gel en aluminium, elk met een eigen prijs en gebruik. De grootste valkuilen: niet ontvetten en te dicht bij een gasfornuis plakken. Welke soort bij jou past, zie je hieronder.
Die soorten verschillen in look en in prijs, maar de voorbereiding is voor allemaal hetzelfde en allesbepalend. Lees vooral verder, want juist daar zit het verschil tussen jaren plezier en een muur vol krullende hoekjes.
Welke soorten plaktegels zijn er?
Grofweg zijn er drie families. PVC- of vinylplaktegels zijn het meest gangbaar: dun, vlak, mat of glanzend, en geschikt voor wand en soms vloer. Gel- of 3D-tegels hebben reliëf en een mozaïekachtige uitstraling, wat mooi staat als achterwand maar alleen op de muur werkt. Aluminium plaktegels geven een industriële, metalen look en zijn bedoeld voor de spatzone.
In prijs lopen ze uiteen van ongeveer 15 tot 40 euro per vierkante meter, afhankelijk van soort en kwaliteit. Belangrijker dan de mooiste foto is het etiket: let op of de tegels waterbestendig en hittebestendig zijn als je ze in de keuken en rond de kookplaat gebruikt. Niet elke decoratieve plaktegel is daarop gemaakt.
De ondergrond bepaalt of het blijft zitten
Plaktegels stellen maar één harde eis: een vlakke, schone, droge en vetvrije ondergrond. Over bestaande, strak zittende tegels of een gladde geschilderde wand kun je ze prima plakken. Ruwe muren zoals baksteen, spachtelputz of een kalklaag zijn ongeschikt, omdat de kleeflaag daar geen aaneengesloten vlak vindt.
Ontvetten is dus geen optie maar de kern van de klus. Het klusadvies van GAMMA over de keukenwand betegelen benadrukt een schone, vlakke ondergrond, en Karwei raadt bij tegelen over bestaande tegels aan grondig te ontvetten en licht te schuren. Poets de wand met een stevige ontvetter, spoel na, laat volledig drogen en raak het vlak daarna niet meer met vette handen aan. Trek ook een waterpas startlijn, want scheef beginnen zie je aan het eind genadeloos terug.
De valkuil bij het fornuis
En daar plakte Joost vrolijk overheen. Hij wilde de achterwand helemaal vol, tot vlak achter de gaspitten aan toe, want dat vond hij strakker staan. Een paar weken later kromde de tegel recht boven de brander en liet een hoek los door de hitte. Plaktegels kunnen tegen een warme keuken, maar niet tegen de directe vlam van een gaspit.
Houd daarom afstand tot de warmtebron. Bij een gasfornuis wordt minstens 15 centimeter tussen pit en tegel aangeraden, bij een elektrische kookplaat zo’n 10 centimeter. Wil je die zone toch dichtmaken, gebruik daar dan een echte hittebestendige spatplaat van glas of metaal in plaats van een decoratieve plaktegel. We hebben achter onze gaspit uiteindelijk een los glazen spatscherm gezet, met de plaktegels netjes tot de rand daarvan.
Snel, betaalbaar en niet voor de eeuwigheid
De charme van plaktegels is de snelheid en de prijs. Een gemiddelde achterwand plak je in een paar uur, voor een fractie van wat opnieuw betegelen kost, en zonder de rommel van tegellijm en voegsel. Het is bij uitstek een tussenoplossing: fris, betaalbaar en zo weer weg als je stijl verandert. Het hoort in hetzelfde rijtje als het wrappen van je keukenkastjes, waarmee je in hetzelfde weekend de hele keuken een ander gezicht geeft.
Verwacht er alleen geen tegelwerk voor twintig jaar van. Plaktegels zijn dunner en kwetsbaarder dan echte keramiek, en bij intensief gebruik of stoom zie je na verloop van tijd randen en hoeken. Voor een huurhuis, een snelle opfrisser of gewoon om jaren te overbruggen tot een echte verbouwing zijn ze ideaal. Zoek je iets duurzamers voor je muren, dan is tegelverf of echt tegelwerk een overweging waard.
Veelgestelde vragen
Kun je plaktegels over bestaande tegels plakken?
Ja, mits de oude tegels vlak zijn, goed vastzitten en je ze grondig ontvet en licht opschuurt. Zeepresten en kookvet zijn de grootste oorzaak van loslaten. Zitten er losse of hobbelige tegels tussen, dan moet je die eerst herstellen, want de kleeflaag heeft een aaneengesloten, egaal vlak nodig om zich aan te hechten.
Zijn plaktegels hittebestendig genoeg voor achter het fornuis?
Veel keukenplaktegels zijn hittebestendig, maar niet tegen de directe vlam van een gaspit. Houd minstens 15 centimeter afstand bij gas en zo’n 10 centimeter bij een elektrische kookplaat. Wil je de zone direct achter de pitten dichtmaken, gebruik daar dan een hittebestendige spatplaat van glas of metaal.
Zijn plaktegels waterdicht?
PVC- en vinylplaktegels zijn waterbestendig en daarmee geschikt voor de spatzone in de keuken en badkamer. Let wel op de naden en randen: dring water daar structureel achter, dan kan de kleeflaag loslaten. Werk de randen netjes af en houd ze heel, dan blijft de achterwand lang spatwaterdicht.
Hoe lang gaan plaktegels mee?
Bij normaal gebruik en een goede ondergrond blijven plaktegels enkele jaren mooi. Ze zijn dunner en kwetsbaarder dan keramische tegels, dus bij intensief gebruik, hitte of veel stoom slijten randen en hoeken sneller. Zie ze als een fraaie tussenoplossing, niet als tegelwerk voor decennia.
Op welke ondergrond kun je geen plaktegels plakken?
Op ruwe of poreuze muren zoals baksteen, spachtelputz, structuurverf of een kalklaag hechten plaktegels slecht, omdat de kleeflaag geen egaal vlak vindt. Ook een vochtige of vettige wand is ongeschikt. De ondergrond moet vlak, schoon, droog en vetvrij zijn, desnoods maak je hem eerst glad met een laag stucwerk of een gladde plaat.
Fenne Wijngaard schrijft op Klushuis over alles wat een oud huis vraagt, van scheve muren tot een keuken die om een snelle opfrisser vroeg. Samen met Joost knap ik sinds 2018 ons huis uit 1931 op. Meer over ons lees je hier.
