Jarenlang goot ik een emmer pekel tussen de klinkers van ons pad, precies zoals mijn vader het deed. Zout, kokend water, klaar. Het onkruid werd bruin, ik voelde me een tuinheld, en ik had geen idee dat het allebei niet mocht en dat het onze grond langzaam kapotmaakte. Onkruid verwijderen bleek iets waar ik veel te lang op de automatische piloot in stond. Dus laten we bij het begin beginnen, want de meest genoemde huismiddeltjes zijn precies de dingen die je moet laten staan.
De korte versie. Zout en schoonmaakazijn zijn verboden tegen onkruid, hoe vaak je buurman het ook doet. Wat wel mag en wat echt werkt: schoffelen en steken, een onkruidborstel of voegenkrabber, heet water of stoom, en branden. Elk heeft zijn moment. Hieronder zet ik ze naast elkaar, met eerlijk het zwakke punt erbij, want geen enkele methode is de wondermiddel waar iedereen naar zoekt.
Waarom zout en azijn niet mogen, ook al doet half Nederland het
Dit is het stukje dat de meeste tuinblogs vrolijk overslaan, of erger, waar ze je juist een recept met azijn en zout aanraden. Dat advies is fout. De NVWA is er onomwonden over: het gebruik van zout, schoonmaakazijn en andere huishoudmiddelen tegen onkruid is niet toegestaan. Je mag als particulier alleen middelen gebruiken die het Ctgb heeft goedgekeurd, en keukenazijn en zout staan daar niet op.
De reden is geen bureaucratische muggenzifterij. Zout spoelt de bodem in, tast het bodemleven aan en kan zelfs beton en voegen aanvreten, waardoor een strook grond langere tijd onbruikbaar wordt. Sterke azijn van tien procent of meer geeft huid- en oogirritatie en belandt via de tegels zo in het riool en het oppervlaktewater. Wat eruitziet als een onschuldig keukentrucje, is in de praktijk een klein milieuprobleempje dat je zelf op je oprit giet.
Ik heb het jaren gedaan. Dat maakt het advies niet minder waar, het maakt het alleen eerlijker: ik trapte er zelf in. Sinds ik het weet, staat de zoutzak in de schuur waar hij hoort, bij de gladheid in de winter.
De methodes naast elkaar
Er is geen enkele manier die alles wint. Wat je kiest, hangt af van de plek, hoeveel je te doen hebt en hoe vaak je het volhoudt. Deze tabel is ons eerlijke overzicht na een paar jaar zoeken naar wat blijft werken.
| Methode | Hoe het werkt | Sterk punt | Zwak punt |
|---|---|---|---|
| Schoffelen en steken | Je snijdt of trekt de plant met wortel en al los | Gratis, meteen resultaat, pakt de wortel | Zwaar werk, lastig in smalle voegen |
| Onkruidborstel of voegenkrabber | Je borstelt of krabt het onkruid uit de voegen | Perfect tussen tegels en klinkers, geen chemie | Kost tijd, komt sneller terug |
| Heet water of stoom | De hitte laat de celwand van de plant klappen | Werkt tot in de wortel bij herhaling, schoon | Meerdere beurten nodig, kokend water sjouwen |
| Onkruidbrander | Je verhit het blad kort tot de cellen barsten | Snel over een groot oppervlak, weinig moeite | Alleen bovengronds, brandgevaar bij droogte |
| Ctgb-toegelaten middel | Een goedgekeurd middel voor particulier gebruik | Effectief op hardnekkige plekken | Kost geld, alleen volgens etiket, laatste keus |
Zie je waarom er geen duidelijke winnaar is? De goedkoopste methode is het zwaarste werk, de snelste methode pakt de wortel niet, en het middel dat het meest afdoet is precies het middel dat je het laatst zou moeten pakken. Wij gebruiken in de praktijk drie dingen door elkaar, afhankelijk van de dag en de plek.
Branden: snel, maar niet waar je denkt
Een onkruidbrander voelt bevredigend krachtig. Je loopt met een vlam over je oprit en het onkruid slinkt voor je ogen. De valkuil is dat je denkt dat je het verbrandt, terwijl je het eigenlijk alleen kort verhit tot de cellen knappen. De wortel blijft leven. Een paar dagen later kleurt het blad geel en dood, maar wie te lang op een plant blijft staan wachten tot hij zwart is, is verkeerd bezig en zet vooral de omgeving in de fik.
Joost ontdekte dat op de harde manier. Hij pakte de brander erbij op een droge julidag, ging veel te grondig te werk langs de rand van het pad, en zette per ongeluk een plukje van onze buxus in de hens. Klein vlammetje, grote schrik, een emmer water erachteraan. Sindsdien geldt bij ons de regel: branden alleen na een natte periode, nooit vlak langs een haag of schutting, en de tuinslang klaar.
Branden is op zijn best op grote, open verhardingen zonder iets brandbaars in de buurt. Voor een strookje tussen de gevel en de erfafscheiding is het de verkeerde keuze.
Heet water en stoom: de onderschatte winnaar
De methode die bij ons het beste standhoudt, is de saaiste: heet water. Het water dringt dieper door dan een vlam en beschadigt bij herhaling ook de wortel, niet alleen het blad. Kook je toch pasta of aardappels, gooi dat kokende water dan niet in de gootsteen maar over het onkruid tussen je tegels. Gratis, en verrassend effectief als je het een paar keer volhoudt.
Voor grotere oppervlakken bestaan er stoom- en heetwaterapparaten, dezelfde techniek als waarmee gemeenten sinds het chemieverbod hun stoepen doen. De crux zit in herhaling. Eén keer heet water geeft je een week rust, elke twee tot drie weken herhalen put de wortel echt uit. Precies daar haken de meeste mensen af, en precies daar zit het verschil tussen onkruid wegbranden en onkruid kwijtraken.
Borstelen en schoffelen: het handwerk dat blijft werken
Voor de voegen tussen tegels en klinkers is een onkruidborstel of een simpele voegenkrabber nog altijd het meest doeltreffend. Je haalt de plant met wortel en aanhangende grond uit de voeg, en dat is meer dan een brander ooit doet. Het is knielwerk, het schiet niet hard op, maar het resultaat blijft langer weg.
In borders en tussen planten pakt een schoffel of een onkruidsteker de klus. Schoffel op een droge, zonnige dag, dan verdorren de losgesneden plantjes meteen in plaats van opnieuw wortel te schieten. Milieu Centraal noemt deze mechanische en thermische methodes niet voor niets als eerste keus, ruim voordat je aan welk middel dan ook denkt. Hun uitgangspunt is steeds: begin natuurvriendelijk en houd chemie voor het laatst.
Waarom onkruid tussen de tegels altijd terugkomt
Je kunt je oprit brandschoon achterlaten en drie weken later staat het er weer. Dat ligt niet aan jou. Tussen tegels verzamelt zich in de voegen langzaam een laagje zand, blad en stof, en dat laagje is de perfecte kweekbak voor nieuw zaad dat komt aanwaaien. Zolang die voegen vol organisch materiaal zitten, blijft er onkruid komen.
De echte winst zit dus in de voeg schoonhouden, niet alleen de plant weghalen. Veeg je verharding regelmatig, haal de smurrie uit de voegen, en gebruik bij een nieuw terras liever een stabiliserend voegsel of split dan kale zandvoegen. Wij hebben na één zomer geleerd dat een half uur vegen per maand meer scheelt dan drie keer branden.
En als je toch een middel wilt: alleen het toegelaten spul
Soms win je het niet met water en een borstel, bijvoorbeeld op een groot, hardnekkig begroeid pad. Dan mag je naar een middel grijpen, maar wel het juiste. Het bekende glyfosaat, de werkzame stof in onder meer Roundup, is voor particulieren verboden. De Rijksoverheid is duidelijk: particulieren mogen geen gewasbeschermingsmiddelen met glyfosaat gebruiken, ook niet als je het ergens over de grens of online koopt. In 2026 waarschuwde de NVWA nog ruim tweeduizend mensen die zo’n illegaal middel hadden besteld.
Wat wel mag, zijn middelen die het Ctgb voor particulier gebruik heeft toegelaten, vaak op basis van vetzuren zoals pelargonzuur. Lees het etiket, houd je aan de dosering, en koop bij een Nederlandse winkel zodat je zeker weet dat het toegelaten is. Laat je een hovenier het grote werk doen, dan tikt dat aan, en klusdiensten zijn de afgelopen jaren flink duurder geworden, zoals je in onze Klushuis Verbouwprijsindex ziet.
Een andere klus die in hetzelfde seizoen om aandacht vraagt, is een wespennest. Of je dat zelf weghaalt of laat doen, en wat dat kost, lees je in ons stuk over een wespennest verwijderen.
Veelgestelde vragen
Mag ik onkruid met azijn en zout verwijderen?
Nee. De NVWA staat het gebruik van zout, schoonmaakazijn en andere huishoudmiddelen tegen onkruid niet toe. Ze beschadigen de bodem, het water en je bestrating, en je riskeert een boete. Gebruik in plaats daarvan heet water, een borstel, een brander of een Ctgb-toegelaten middel.
Wat is de beste manier om onkruid tussen tegels te verwijderen?
Een onkruidborstel of voegenkrabber haalt de plant met wortel uit de voeg en werkt het langst door. Herhaal met kokend water voor het fijne werk. De echte truc is de voegen schoonhouden, want vol met zand en blad blijven ze onkruid aantrekken.
Mag ik als particulier nog Roundup of glyfosaat gebruiken?
Nee. Particulieren mogen volgens de Rijksoverheid geen gewasbeschermingsmiddelen met glyfosaat gebruiken, ook niet als je het in het buitenland of online koopt. Voor hardnekkig onkruid mag je alleen middelen gebruiken die het Ctgb voor particulier gebruik heeft toegelaten.
Werkt een onkruidbrander echt?
Voor het snel wegwerken van jong onkruid op open verharding werkt een brander goed, maar hij pakt alleen het blad, niet de wortel. Je moet dus herhalen. Gebruik hem nooit vlak langs een haag, schutting of in droge tijden, want brandgevaar ligt op de loer.
Hoe voorkom ik dat onkruid steeds terugkomt?
Houd de voegen tussen je tegels schoon. Onkruid kiemt in het laagje zand, blad en stof dat zich in voegen ophoopt. Regelmatig vegen en de voegen leeghouden scheelt meer dan telkens opnieuw branden of borstelen. Bij een nieuw terras helpt een stabiliserend voegsel.
Fenne Wijngaard schrijft op Klushuis over alles wat een oud huis en zijn tuin vragen, van verbouwen tot een middag knielen tussen de klinkers. Samen met Joost knap ik sinds 2018 ons huis uit 1931 op. Meer over ons lees je hier.
